Зэвийн баримтат он цагийн хэлхээс

Энэ бол Зэвийн амьдралын зохиомол бус хэлхээс. Огноо болон оролцоо тодорхой бус газрыг нуухгүй тэмдэглэв.

A — эх сурвалжийн шууд, хүчтэй мэдээ · B — хэд хэдэн сурвалжаар тулгасан үндсэн үйл явдал · C — он, зам эсвэл Зэвийн яг гүйцэтгэсэн үүрэг тодорхой бус · D — судлаачдын маргаантай сэргээн босголт

Он	Зэвийн амьдрал дахь цэг	Түвшин
Төрсөн он үл мэдэгдэнэ	Бэсүд гаралтай Зургаадай. Эцэг эх, төрсөн газар, нас, бага насны тухай баттай мэдээ байхгүй. Рашид ад-Дин түүнийг Тайчуудын Тудагийн цэрэгт байсан гэж өгүүлнэ.	B/C
c. 1201, өөр тооллоор 1202	Тайчуудын бутралын дараа Тэмүжиний цагаан хоншоорт шаргал морийг харваснаа хүлээж, хүчин зүтгэхээ амлав. Тэмүжин түүнийг өршөөн Зэв гэж нэрлэв.	A; он нь C
1204	Найманы эсрэг дайнд Тэмүжиний довтлох жанждын дунд нэрлэгдэж, сарнисан эсэргүүцлийг мөшгөхөд оролцов.	B
1206	Их Монгол улсын зохион байгуулалтаар мянгатын ноён болов. Зэв, Хубилай, Зэлмэ, Сүбээдэй нарыг хааны дайсныг дарах довтолгооны жанжид хэмээн онцолсон.	A
c. 1208–1209	Найман, Мэргидийн үлдэгдлийг Эрчисийн зүг шахсан баруун фронтын ажиллагаатай холбогдоно; яг ямар анги удирдсан нь бүрэн тодорхой биш.	B/C
1211	Алтан улсын дайны эхэнд Уша орчмын бэхлэлт болон зүүн жигүүрийн ажиллагаанд оролцов.	B
1212	Перс сурвалжид Ляояны өмнөөс хол ухарч ялагдсан мэт үзүүлээд, морьдоо амраан, шөнөжин буцаж хотыг гэнэдүүлсэн гэж өгүүлнэ.	A — сурвалжийн мэдээ
1213	Жюйюн боомт, Жүндүгийн чиглэлийн ажиллагаанд оролцов. Орчин үеийн хүүрнэлүүд тусдаа хөдөлгөөнүүдийг нэг тактикийн домог болгон хялбарчилдаг.	B/C
1214–1215	Хойд Хятадын үлдсэн түшицүүдийн эсрэг өргөн фронтын ажиллагаанд үргэлжлүүлэн оролцсон боловч хот бүрийг Зэв өөрөө удирдсан гэх баримт үгүй.	B/C
1216–1218	Хүчүлүгийн эсрэг Хар Кидан руу илгээгдэв. Кашгар, Хотанд шашин шүтэх эрхийг сэргээх зар тарааж, Хүчүлүгийн захиргааны нутгийн дэмжлэгийг эвдэв.	B
1218	Хүчүлүг Бадахшан руу зугтан баригдаж цаазлуулав. Юань улсын судар Зэв Хэсмайлид толгойг нь нутгаар авч яван шинэ эрх мэдлийг зарлуулах тушаал өгсөн гэж тэмдэглэнэ.	A
1219–1220	Хорезмын довтолгооны үеэр баруун чиглэлээр маневрлан Мавераннахрын ерөнхий бүслэлтийн ажиллагаанд оролцов. Зам, цэргийн тоо сурвалж бүрд зөрнө.	B/C
1220 оны хавар	Чингис хаан Зэв, Сүбээдэй хоёрыг Хорезмын шах Мухаммад II-ыг мөшгөх тусгай даалгаварт илгээв. Жувейни 30,000 орчим цэрэг гэж өгүүлдэг ч тоо баттай биш.	B
1220	Хоёр жанжин Хорасан, Нишапур–Жувейн, Мазандаран, Рей, Хамаданы чиглэлээр шахын дахин арми босгох боломжийг таслан мөшгөв.	B
1220 XII / 1221 I	Мухаммад II Каспийн тэнгисийн Абаскун орчмын аралд нас барав. Гол даалгавар дууссан ч Зэв, Сүбээдэйн цэрэг зүүн тийш шууд буцсангүй.	B
1221	Марага, Хамадан, Муганы тал, Байлакан болон өмнөд Кавказын чиглэлээр аян хийв. Хот, хөдөлгөөний дараалал сурвалжуудад зөрнө.	B/C
1221–1222	Гүржийн хүчтэй хоёр том мөргөлдөөнд тулж ялсан. Тактикийн хэсэг бүрийг Зэв эсвэл Сүбээдэйд дангаар оноох боломжгүй.	B
1222	Дербентээр нэвтэрч, Алан–Кипчакийн холбоог салган, эхлээд Алануудыг, дараа нь тусгаар үлдсэн Кипчакуудыг довтлов.	B
1222–1223	Хар тэнгисийн хойд талд гарч, Крымийн худалдааны Судак хотыг довтолсон тухай бүс нутгийн сурвалжуудад тэмдэглэв.	B
1223 V	Русь–Кипчакийн холбооны элчийн хямралын дараа удаан ухралтаар тэднийг Днепрээс зүүн тийш гүн татав.	B
1223 V 16–19?	Нэг сэргээн босголтоор Зэв Калкагийн өмнө гэнэт нас барсан; өөр тайлбараар Русийн шастирын Гемябег нь Зэв бөгөөд Кипчакуудад баригдан цаазлуулсан. Аль аль нь батлагдаагүй.	D
1223 V 31	Калка мөрний тулалдаанд Монголын цэрэг Русь–Кипчакийн хүчийг ялав. Зэв өөрөө тулалдаанд амьд байсан эсэх шийдэгдээгүй.	A — тулалдаан; D — Зэвийн оролцоо
1223–1224	Юань улсын судар зөвхөн 軍還，哲伯卒 — “цэрэг буцав; Зэв нас барав” гэж шахан тэмдэглэнэ. Шалтгаан, газар, шарил, оршуулга тодорхойгүй.	A — үгчлэл; D — тайлбар

Энэ хэлхээсээр тогтоож болохгүй зүйлс

• Зэв Тэмүжнээс ах байсан эсэх;
• тодорхой төрсөн он эсвэл элсэх үеийн нас;
• “таван арван жил байлдсан” гэх орчин үеийн давталт;
• Зэв, Сүбээдэйн хамтарсан ажиллагааны маневр бүрийг хэн санаачилсан;
• халууралт, шарх, Кипчакийн цааз, буцах замын үхлийн аль нэгийг эцсийн үнэн гэж сонгох;
• амьд үлдэж нэрээ орхисон гэх хувилбар. Энэ нь түүхэн зохиолд ашиглаж болох хоосон зай боловч баримт биш.

Түлхүүр агшнуудын зураг

Бүх зураг уран сайхны сэргээн бүтээлт. Царай төрх, тодорхой хувцасны нарийн ширийн нь сурвалжид тулгуураагүй. Насыг доорх ажлын таамаглалаар тооцов.

Насны ажлын таамаглал

Хүн	Төрсөн он	Үндэслэл
Сүбээдэй	1175/76	Батлагдсан — Юань улсын судар 1248 онд 73 насандаа нас барсан гэдэг
Мухаммед II	c. 1169	Хүчтэй — 1220 онд ойролцоогоор тавь настай
Тэмүжин	1162	Уламжлалт сонголт — 1155/1162/1167 гэж маргаантай
Зэлмэ	c. 1167	Таамаг — Сүбээдэйн ах гэх уламжлалаас
Зэв	c. 1177	Таамаг — төрсөн он мэдэгдэхгүй; 1201-ээс хойш 22 жил тасралтгүй аян хийсэн нь нэр авахдаа хорь гаруй настай байсныг илүү магадлалтай болгоно
Хүчүлүг	c. 1180	Таамаг — Таян ханы хүү, 1204 онд зугтаж, 1218 он хүртэл захирсан

Агшнууд

Агшин бүр Timeline/ дор өөрийн хавтастай: зураг ба өмнөх/дараагийн зангилаатай холбосон summarization.md.

c. 1201 — Нэр солигдсон өдөр · Зэв ~24, Тэмүжин ~39 · түвшин A (он нь C)

1206 — Их хуралдай, мянгатын ноён · Зэв ~29, Тэмүжин ~44 · түвшин A

1212 — Ляоян: хуурмаг ухралт · Зэв ~35 · түвшин A (сурвалжийн мэдээ)

1213 — Жюйюн боомт · Зэв ~36 · түвшин B/C

1216–1218 — Кашгар: шашин шүтэх эрхийн зар · Зэв ~40 · түвшин B

1218 — Хүчүлүгийн төгсгөл, Бадахшан · Хүчүлүг ~38 · түвшин A

1220 оны хавар — Султаныг мөрдөх даалгавар · Зэв ~43, Сүбээдэй ~45, Чингис хаан ~58 · түвшин B

1220 XII / 1221 I — Абаскун: Мухаммед II-ын төгсгөл · Мухаммед ~51 · түвшин B

1222 — Дербент, Каспийн хаалга · Зэв ~45 · түвшин B

1223 V 31 — Калкагийн тулалдаан · Зэв ~46, оролцоо нь шийдэгдээгүй · түвшин A (тулалдаан) / D (Зэв)

Зурагт нэг ч жанжныг таних боломжгүй байдлаар зориуд зурав. Зэв тэнд байсан эсэх нь маргаантай.

1223–1224 — 軍還，哲伯卒 · түвшин A (үгчлэл) / D (тайлбар)

Хаана, хэзээ, юунаас нь сурвалж хэлдэггүй. Хоосон зай нь дүрслэлийн сэдэв.

Гол эх сурвалжийн зам

Дэлгэрэнгүй эшлэл, эх хэлний хэлбэр, орчуулга, маргааныг tale-of-the-nameless-archer/sources/timeline.md, primary-excerpts.md, claims-ledger.md-ээс үзнэ.