Тав дахь шөнө Хасар төлбөрөө дахин асуув.
Тэр өдөр тэрэгний баруун дугуй хоёр удаа хажуу тийш гуйвсан тул тэд нар жаргасны дараа ч ажлаа дуусгаагүй байлаа. Хасар голын үзүүрт хийх шинэ шаантаг зорж, Зэр гэрэл тусгах гэж галыг нь сэвэн сууна. Өлзий сэвэх болгонд оч дээл рүү нь үсэрч байна гэж загнав.
— Гүүг охин тань бидэнд хөтлөөд өгөх үү? — гэж Хасар асуув.
— Гүүгээсээ өөр юм боддоггүй хүүхэд үү, чи?
— Хөлсөө бодож байна.
Зэр:
— Одоо юунд ингэж байгаа юм, маргааш хүрнэ, — гэлээ.
— Маргааш хүрэхээр асууж байна.
Өлзий зүүнийхээ сүвэнд утас оруулах гэж оролдов. Галын гэрэлд утасны үзүүр нь дахин дахин зөрж байв. Тэр Зэрийг харснаа:
— Өгнө. Миний өгсөн гүү, — гэв.
Хасар зорж байсан модоо тавилаа.
— Хадгалуулсан юм уу?
Эмгэн хариулсангүй.
— Эсвэл бэлэглэсэн юм уу?
Өлзий зүүгээ өвдөг дээрээ тавиад хоёр гараа нийлүүлэв.
— Өөрийнхөө охинд өгсөн. Гаднын хүнд өгсөн биш.
Зэрийн барьж байсан хуурай мөчир тасхийж хугарав. Тэр хоёр хэсгийг нь галд хийлээ.
Сондор ачааныхаа амыг боож дуусаад хол суув. Хэн ч түүнээс юм асуугаагүй, тэр ч энэ удаа өөрөө үг нэмсэнгүй.
— Гүү нь охиных тань юм байна, — гэж Хасар хэлэв.
— Би сонслоо, — гэж Зэр түүний үгийг таслав.
Өлзий гэнэт уурлав.
— Та нар гүүний төлөө хүнийг талд нь хаяад явах гэж байгаа юм уу?
— Хаях тухай хэн ч хэлээгүй, — гэж Зургаадай хэллээ.
Тэр галын цаана нумынхаа хөвчийг буулгаж суусан юм. Хөвчөө хуурай даавуунд ороогоод нумын гэртээ хийв. Дараа нь Өлзийн зүүг авч, утсыг нь сүвлэж өглөө.
Эмгэн зүүгээ хүлээн авсангүй.
— Охин тань таныг ирэхийг мэдэхгүй. Гүүгээ өгөхийг ч мэдэхгүй юм байна, — гэж Зургаадай хэлэв.
— Тэр миний охин.
Зэр шороонд хоёр хуруугаараа жижиг нүх ухаж эхлэв. Хасар шаантгаа дахин барьж авсан ч зорсонгүй.
— Би охиноо зургаан жил хараагүй, — гэж Өлзий эцэст нь хэллээ.
Галын цаана Сондорын морины ногт жингэнэв. Өлзий тэр зүг хараад, буцаад гал руу ширтэв.
Дэлгэр Нэмэхтэй суухад Өлзий дургүй байжээ. Нэмэх тэдний гэрт ирж мод засдаг, сав хийх шавар хайж голын хөндийгөөр явдаг залуу байсан гэнэ. Мал цөөтэй, өөрийн гэсэн өвөлжөө үгүй. Өлзий охиноо хөршийн айлд өгвөл холдохгүй, өөрөө хөгширсөн хойно ч хажууд байна гэж боджээ. Дэлгэр харин өөр хүнтэй амьдрахаа шийдсэн байв.
— Эцэг нь «хоёр гартай хүн өлсөхгүй» гэсэн. Тэр өвөл өөрөө гараа дааруулж, багаж ч барьж чадахгүй болсон. Би өдөржин малын хойноос явж, тэр хоёр орой галын дэргэд суугаад хүний гарыг магтана.
Өлзий яриагаа болиод зүүгээ авав. Утас нь сүвлэгдсэн байгааг хараад хөмсгөө зангидлаа.
— Би уурлаж хэлсэн үгтэй. «Энэ хаалгаар эргэж битгий ор» гэсэн. Хүн уурлаад хэлчихдэг юм.
— Охин тань яасан? — гэж Сондор асуув.
— Явсан.
Өлзий утсаа дээлнийхээ захад хатгав.
— Тэгээд хэлсэн үгийг минь л бариад... Эцэг нь үхэхэд ирсэн. Би буруу газар суучихлаа гээд босгочихсон юм. Түүнээс хойш ирээгүй.
Галын мод нурж, гэрэл нь хэсэг тодорлоо. Хаалганы арын зурааснууд харагдав. Өлзий тэр зүг харалгүй дээлээ оёв.
Зургаадай түүний ярихыг сонсох зуур багадаа айлд хоол идчихээд савыг нь угаах гэж тэвэрсэн өөрийн гараа санав. Хасарын эх «маргааш угаачих» гээд савыг нь авч тавьдаг байжээ. Маргааш нь тэр өөрийн эрхгүй эргэж ирдэг байсан. Тэр эмэгтэй хүүг гэртээ байлгахдаа ганц ч удаа хаалга зааж хэлээгүй.
Зэр өвдөг дээрх шороогоо гөвөв.
— Бид хаалгыг нь хүргэнэ. Хүнд үзүүлээд л ав гэж болдоггүй юм байлгүй, — гэлээ.
Хасар түүнийг харав.
— Яагаад чи одоо бидний өмнөөс дахиад амлаад байгаа юм?
Зэрийн нүүр барайлаа.
— Эмгэнийг яах гээд байгаа юм?
— Эмгэнийг биш. Чамайг асууж байна.
Хоёр найзынхаа хооронд Зургаадай дуугүй байв. Хасар түүн рүү эргэлээ.
— Чамайг ч бас. Өнөөдөр бид хөлс төлөөгүй. Чамтай явсных.
— Би эхэлж гар гээгүй.
— Гэхдээ гарсан.
Зургаадай хариу хэлэх гэсэн боловч Хасар шаантгаа аваад тэргэн дээр оччихлоо. Тэр алхны үзүүрээр модоо цохих бүрд дуу нь харанхуйд богинохон тасарч байв.
Зэр галын дэргэд үлдэж чадахгүй босов. Сондор түүний замд дээлнийх нь бүсийг өргөж өглөө. Тэр газар орхисноо анзаараагүй байжээ.
— Би чамд туслах гэсэн, — гэж Зэр хэлэв.
— Маргааш өглөө ачаагаа дахиад тэнцүүлнэ. Тэрэнд тусалж болно.
Зэр толгой дохисноо бүсээ авах гэж гараа сунгав.
— Миний гүүний тухай бол эхлээд надаас асуугаарай, — гэж Сондор нэмж хэллээ.
Тэр бүсийг нь тавив.
Шөнө дунд Өлзий ус уухаар өндийхөд Зургаадай сэрүүн байлаа. Тэр хөхүүрийг авч өгөв. Өлзий балгаад буцааж өгсөнгүй, өвөр дээрээ барин суулаа.
— Маргааш хаалгыг минь авахгүй гэвэл яах вэ?
Зургаадай түүний бараан дүрсийг харлаа. Хариуг нь мэдэхгүй байв.
— Асууж байгаад л мэднэ.
Өлзий хэсэг чимээгүй сууснаа хөхүүрийг буцааж өглөө.
— Чи ёстой муу тайтгаруулдаг хүүхэд юм.
Зургаадай амны боолтыг зангидав.
— Тийм.
Тэрэгний доороос Хасарын унтаж байгаа амьсгаа сонсогдоно. Зэр морьдын дэргэд унтахаар хэвтжээ. Өлзий бүтээлгээ татаад хэвтэхдээ хаалга руу гараа сунгасан ч харанхуйд хүрсэнгүй. Гараа буцааж өвөртөө хийлээ.