Нэмэхийн хуурай тэнхлэг хэт урт байлаа.
Хасар өглөөний хоолоо идэхээс өмнө түүнийг тэрэгтэйгээ зэрэгцүүлж тавиад, Зэрийг нэг үзүүрээс нь даруулан бариулжээ. Нэмэх хоёр аяга халуун шөл авчирч өгөөд, тэдний хэмжиж байгааг харав.
— Тайрах уу?
— Үгүй. Үзүүрийг нь дотогш суулгана. Хуучинх нь богино байсан учраас дугуйгаа гадна тал руу идсэн байна.
Нэмэх буцаж тонгойн хуучин голыг үзлээ.
— Би өчигдөр зөвхөн цуурсныг нь харжээ.
Хасар түүнийг харж, хариу хэлэх үгээ хайв. Ахмад хүн өөрийн алдааг ингэж амархан хэлэхэд дагаж засаж хэлэх юм олдсонгүй.
— Энэ модыг хаанаас авсан юм? — гэж асуув.
Нэмэх дээрх хөндийн модыг хоёр зун дараалан сүүдэрт хатаасан гэнэ. Голдоо үл ялиг нумарсан нь тэрэгний ачаанд таарна гэж хадгалжээ. Хасар модны судлыг дахин харлаа. Түүний өөрийн модон дээр хийдэг тэмдэгтэй төстэй жижиг зураас үзүүрт нь байв.
Зэр гараа суллах гэж оролдоход мод хөдөллөө.
— Хүлээ, — гэж хоёул зэрэг хэлэв.
Зэр шөлөө харсан чигээрээ гараа буцаан чангалав.
Зургаадай өглөө эрт морьдоо услаад ирэхэд Идэр түүний нумын гэрийг ажиглаж суулаа. Хүү гар хүрээгүй, харагдах гэж бүтэн биеэрээ хажуу тийш налжээ.
— Хүрэх гэж байгаа бол асуу, — гэж Зургаадай хэлэв.
— Хүрэхгүй. Үзье.
Зургаадай нумаа гаргаж өгсөнгүй. Харин хоромсгоосоо өд нь гэмтсэн нэг сум авч, үзүүрийг нь өөр лүүгээ харуулан барив. Идэр өдний наалдсан хэсгийг хуруугаараа тэмтэрлээ.
— Үүнийг шувуу өөрөө өгдөг үү?
— Заримыг нь газар олдог.
— Тэгвэл надад байгаа.
Хүү гүйж ороод гурван өөр шувууны өд авчирчээ. Нэг нь жижигхэн, цэнхэр ногоон туяатай. Зургаадай түүнийг үзээд суманд таарахгүй гэж тайлбарлах гэтэл Идэр:
— Би чамд өгөөгүй. Үзүүлж байна, — гэв.
Зургаадай өдийг буцааж өглөө.
Үдээс өмнө Дэлгэр сав хатаах саравчныхаа дээврийг өргүүлэх ажилтай болсон тул бүх хүн тэнд очив. Нар өчигдөр шинээр хийсэн савнуудыг нэг талаас нь хэт хурдан хатааж байлаа. Нэмэх сүүдэвчийг өөр өнцөгт шилжүүлэх гэсэн боловч баганын доод чулуу тэгш бус ажээ.
Зэр нэг баганыг, Зургаадай нөгөөг нь өргөж, Хасар чагтыг нь гаргав. Сондор дээгүүр татсан эсгийг шинэ өнцөгт шилжүүлэн, Дэлгэр савнуудаа нэг нэгээр нь зөөж байлаа. Өлзий эсгийн буланг авах гэтэл охин нь:
— Наадах чийгтэй. Авдар дээр тавьчихгүй шүү, — гэв.
— Би чийгтэй юм танина.
— Тэгвэл тэр модон дээр.
Өлзий эсгийг тавиад дуугүй суулаа. Дараа нь хүүг дуудаж, нүүрэнд нь наалдсан шаврыг арчих гэж оролдов. Идэр бултаад Дэлгэрийн ард оржээ.
— Орхи, ээж ээ. Одоо дахиад шаварт орно.
Өлзий алчуураа өвөртөө хийв.
Сүүдэвчийг тогтоосны дараа Зэр цээжээ тэнийлгэн:
— Ингээд танай гэрийг шинээр босгочихлоо, — гэв.
Нэмэх хагас сөөм өндөр болсон дээврээ харснаа:
— Хөлсийг нь бас гүүгээр өгөх үү? — гэж асуулаа.
Хасар эхэлж инээв. Зэр Нэмэхийг гайхан харж байснаа өөрөө ч инээлээ. Өлзийн нүүрэнд хүртэл нэгэн богино хөдөлгөөн гарсан боловч тэр аягаа уух нэрээр халхлав.
Тэр өдөр айлд ирэх хүмүүс тасарсангүй. Хөрш нь сүү халаах савныхаа амсрыг үзүүлж, баруун тохойгоос хоёр эр ирж тэрэгний арал сураглав. Нэг нь өмнөх жил өөр эзний цэрэгт явсан, нөгөө нь хаврын цуглаанаар шинэ захирагчдаа очсон тухай ярьж байлаа. Тэд хоорондоо танихгүй атлаа нэг савны үнийг хамтдаа буулгах гэж оролдоход Нэмэх:
— Та хоёр нийлбэл би хоёр сав зарах юм байна гэж бодсон. Гэтэл нэгийг хуваах нь ээ, — гэв.
Эрчүүд инээлдэж, эцэст нь тус тусдаа сав авав. Тэдний нэг нь Зургаадайг таньсан боловч олны өмнө дуудаж зарласангүй. Гарахдаа дэргэд нь сууж:
— Манай бага дүү танайхны дэргэд байгаа. Улаан хамартай шарга морьтой, — гэж хэлэв.
Нэрийг нь хэлэхэд Зургаадай толгой дохилоо. Тэр залууг мэддэг байв.
— Хөл нь эдгэсэн. Одоо морьтой явж байгаа.
Эр дахин нэг юм асуух гэснээ больж, авч яваа савныхаа амсрыг ханцуйгаараа бүтээлээ.
— Ээжид нь хэлнэ ээ.
Орой Сондор ачааныхаа сурыг сольж байхад Зэр дэргэд нь очив. Энэ удаа юу хийхийг нь асуугаад, бүсгүйн заасан үзүүрийг барьжээ.
— Чи дандаа ингэж явдаг уу?
— Хавар, зун. Өвөл эсгийгээ хийнэ.
— Ганцаараа?
— Өнөөдөр тавуулаа ирлээ.
Зэр хариулах үг ололгүй сурын үзүүрийг дахин атгав.
— Би замын ажилтай болмоор байгаа, — гэв.
— Чи байгаа биз дээ. Хаалга авчирсан.
— Хөлсөө авч чадаагүй.
— Тэгвэл ажлаа биш, тохироогоо сайжруул.
Сондор сурыг нь авч зангилаад, үлдсэн үзүүрийг нь хураалаа.
— Би Таргинтай маргааш дахин уулзана. Ахын ярьсныг мэдэх хоёр хүн энэ тохойд байгаа. Тэднийг дагуулна.
— Би бас явъя.
Тэр Зэрийг харлаа.
— Яах гэж?
— Чамайг дуугүй байлгах гэсэн хүнийг дуугүй болгох гэж.
Сондор уруулаа хазаж инээдээ барив.
— Эхлээд чи өөрөө дуугүй сууж чадах уу?
Зэр удаан бодсон дүр үзүүлэв.
— Хэр удаан?
Тэр орой Дэлгэр, Өлзий хоёр сүү хөөрүүлж байхад гаднаас тэдний яриа сонсогдов. Өлзий охиноо савыг хэт дүүргэлээ гэж хэлсэн ч Дэлгэр галын модыг л хажуу тийш татжээ. Хэсэг чимээгүй болсны дараа:
— Ээж ээ, тэр жижиг аягыг аваад өгөөч, — гэв.
Өлзий аягыг авч өгөв. Дэлгэр дүүргэж, Идэрийг дуудлаа.
Зургаадай үүднээс зайлан суув. Дотор орох шалтгаангүй атлаа холдохыг хүссэнгүй. Зэр дэргэд нь ирж суугаад гараа үзүүлэв. Өчигдрийн утасны мөр бүдгэрч, өнөөдрийн мод өргөсөн улайлт даржээ.
— Би зургаан өдөрт адуутай болно гэж бодсон. Одоо гарын арьсаа л зузаатгаж байна.
Зургаадай түүний гарыг харлаа.
— Ашигтай байна.
Зэр тохойгоороо түүнийг түлхэв. Энэ удаа Зургаадай хажуу тийш зайлаагүй, эргүүлж түлхлээ.